Przejdź do głównej treści

Gabinet Psychologiczny Momento – Sandra Okalska

Strona główna

›

Blog

›

Terapia systemowa w podejściu konstruktywistycznym – każdy z nas ma swoją historię i swoją prawdę

18 listopada 2026

Terapia systemowa w podejściu konstruktywistycznym – każdy z nas ma swoją historię i swoją prawdę

PSYCHOTERAPIA  •  RELACJE  •  ROZWÓJ OSOBISTY

Czy zastanawiałeś się kiedyś, dlaczego dwie osoby mogą przeżywać tę samą sytuację zupełnie inaczej? Dlaczego coś, co dla jednej osoby jest wyrazem troski, dla drugiej może oznaczać kontrolę? I czy istnieje tylko jeden właściwy sposób rozumienia rzeczywistości?

W terapii systemowej opartej na podejściu konstruktywistycznym przyglądamy się właśnie temu, jak tworzymy znaczenia, interpretujemy doświadczenia i budujemy własne historie o sobie, innych ludziach oraz świecie.

To podejście zaprasza nas do spojrzenia na trudności z innej perspektywy – nie poprzez poszukiwanie winnych, ale przez ciekawość, dialog i odkrywanie nowych możliwości.

Nie widzimy świata takim, jaki jest, ale takim, jak go rozumiemy

Jednym z najważniejszych założeń konstruktywizmu jest przekonanie, że człowiek nie odbiera rzeczywistości w sposób całkowicie obiektywny. Każdy z nas nadaje doświadczeniom znaczenia na podstawie własnej historii, przekonań, emocji, relacji i wcześniejszych przeżyć.

Wyobraźmy sobie parę.

Jedna osoba mówi: „Kiedy wracam do domu, potrzebuję chwili ciszy”.

Druga odpowiada: „Kiedy milczysz, czuję, że nie chcesz ze mną rozmawiać”.

Dla pierwszej osoby cisza oznacza odpoczynek. Dla drugiej może być sygnałem odrzucenia.

Kto ma rację?

Z perspektywy konstruktywistycznej ważniejsze od rozstrzygania, która interpretacja jest prawdziwa, staje się zrozumienie, jak każda z tych osób tworzy znaczenie danej sytuacji i jak te znaczenia wpływają na ich wzajemną relację.

To właśnie w tym miejscu może rozpocząć się zmiana.

Człowiek nie istnieje w oderwaniu od relacji

Terapia systemowa zakłada, że nasze zachowania, emocje i trudności warto rozumieć również w kontekście relacji, w których funkcjonujemy.

Jesteśmy częścią różnych systemów: rodzinnych, partnerskich, zawodowych i społecznych. W każdym z nich tworzymy określone sposoby komunikowania się, reagowania i budowania bliskości.

Czasami zachowanie, które wydaje się problematyczne, pełni określoną funkcję w relacji.

Na przykład nastolatek, który wycofuje się z rozmów z rodzicami, może być postrzegany jako zbuntowany i niechętny do współpracy. Jednak przyglądając się całemu systemowi rodzinnemu, możemy odkryć, że wycofanie jest jego sposobem radzenia sobie z napięciem, próbą ochrony własnej autonomii albo reakcją na sposób prowadzenia rozmów w rodzinie.

Nie oznacza to, że każda trudność wynika z relacji rodzinnych. Oznacza natomiast, że kontekst relacyjny może pomóc lepiej zrozumieć doświadczenie danej osoby.

Zamiast pytać wyłącznie: „Co jest z tobą nie tak?”, terapeuta może zaprosić do refleksji: „Co dzieje się między wami, kiedy pojawia się trudność?”

To niewielka zmiana w sposobie zadawania pytania, która może otworzyć zupełnie nowe możliwości rozumienia sytuacji.

Nie ma jednej opowieści o człowieku

Każdy z nas nosi w sobie historie dotyczące własnej tożsamości.

„Jestem zbyt wrażliwa”.

„Nie potrafię budować bliskich relacji”.

„Zawsze wszystko psuję”.

„W naszej rodzinie nigdy nie rozmawiało się o uczuciach”.

Z czasem takie przekonania mogą stać się dominującą opowieścią o nas samych. Zaczynamy interpretować kolejne doświadczenia w sposób, który potwierdza to, co już o sobie myślimy.

Podejście konstruktywistyczne pozwala przyjrzeć się tym opowieściom z ciekawością.

Czy zawsze tak było?

Kiedy pojawiło się takie przekonanie?

Czy istnieją sytuacje, w których zachowujesz się inaczej?

Co powiedziałaby o tobie osoba, która zna cię z zupełnie innej strony?

Celem nie jest zastąpienie trudnych doświadczeń sztucznie pozytywnym myśleniem. Chodzi o stworzenie przestrzeni dla bardziej złożonego, elastycznego i wielowymiarowego rozumienia siebie.

Nie jesteśmy wyłącznie historią, którą do tej pory o sobie opowiadaliśmy.

Terapeuta nie jest ekspertem od twojego życia

W konstruktywistycznie zorientowanej terapii systemowej szczególne znaczenie ma postawa terapeuty.

Terapeuta wnosi wiedzę dotyczącą procesu terapeutycznego, ale nie zakłada, że zna jedyną właściwą interpretację doświadczeń klienta.

Zamiast narzucać gotowe odpowiedzi, stara się wspólnie z klientem odkrywać nowe perspektywy.

Ważne miejsce zajmują tutaj ciekawość, szacunek, otwartość oraz świadomość, że również terapeuta patrzy na świat przez pryzmat własnych doświadczeń i założeń.

W praktyce oznacza to, że terapia nie musi polegać na udzielaniu rad czy wskazywaniu, jak należy żyć.

Może być przestrzenią, w której człowiek zaczyna zadawać sobie pytania, których wcześniej nie miał możliwości lub odwagi postawić.

Zmiana zaczyna się od nowego spojrzenia

Wyobraźmy sobie osobę, która mówi: „Jestem słaba, bo nie potrafię odmawiać”.

Podczas rozmowy terapeutycznej może pojawić się refleksja, że trudność w odmawianiu przez wiele lat była sposobem dbania o relacje, unikania konfliktów czy zachowania poczucia bezpieczeństwa.

To, co wcześniej było postrzegane wyłącznie jako słabość, zaczyna być rozumiane w szerszym kontekście.

Nie oznacza to, że problem znika. Zmienia się jednak sposób jego rozumienia.

A kiedy zmienia się znaczenie, jakie nadajemy własnym zachowaniom, czasami łatwiej dostrzec nowe możliwości działania.

Osoba może zacząć zastanawiać się nie tylko nad tym, dlaczego tak trudno jej odmawiać, ale również nad tym, jak chciałaby budować relacje, w których jest miejsce zarówno na bliskość, jak i na własne granice.

Czym jest rzeczywistość tworzona w dialogu?

Współczesna terapia systemowa czerpie zarówno z konstruktywizmu, jak i z blisko z nim związanego konstrukcjonizmu społecznego.

Konstruktywizm podkreśla rolę człowieka w konstruowaniu własnego rozumienia doświadczeń. Konstrukcjonizm społeczny zwraca szczególną uwagę na to, jak znaczenia powstają i zmieniają się w języku, kulturze oraz relacjach z innymi ludźmi.

W gabinecie terapeutycznym oznacza to, że rozmowa może być czymś więcej niż wymianą informacji. Może stać się przestrzenią współtworzenia nowych znaczeń.

Słowa, których używamy do opisywania siebie i swoich relacji, mają znaczenie. Inaczej możemy doświadczać sytuacji, kiedy mówimy „moja rodzina jest dysfunkcyjna”, a inaczej, gdy zaczynamy mówić „w naszej rodzinie utrwaliły się sposoby komunikacji, które sprawiają nam trudność”.

Drugi opis nie zaprzecza cierpieniu, ale może otwierać przestrzeń na zmianę.

Warto przy tym pamiętać, że wielość perspektyw nie oznacza relatywizowania przemocy, krzywdzenia czy odpowiedzialności za własne działania.

Dla kogo może być pomocna terapia systemowa?

Terapia systemowa w podejściu konstruktywistycznym może być wartościową formą pracy dla osób, które doświadczają trudności w relacjach, przeżywają konflikty rodzinne lub partnerskie, mierzą się ze zmianami życiowymi albo chcą lepiej zrozumieć siebie.

Może również pomagać osobom, które czują, że utknęły w powtarzających się schematach, trudno im odnaleźć własny głos lub chciałyby przyjrzeć się przekonaniom, które wpływają na ich codzienne wybory.

Nie trzeba jednak przychodzić na terapię z całą rodziną. W perspektywie systemowej możliwa jest również praca indywidualna, w której uwzględnia się kontekst ważnych relacji.

Dobór formy terapii powinien zależeć od potrzeb, charakteru trudności i wspólnie ustalonych celów.

A gdyby można było spojrzeć na siebie inaczej?

Być może przez lata słyszałeś, że jesteś zbyt emocjonalny, zbyt wymagający, za mało stanowczy albo zbyt niezależny.

Być może sam zacząłeś w to wierzyć.

Podejście konstruktywistyczne zaprasza do zadania pytania: A co, jeśli to tylko jeden z możliwych sposobów opowiadania o sobie?

Nie chodzi o zaprzeczanie przeszłości ani o udawanie, że trudne doświadczenia nie miały miejsca.

Chodzi o odkrywanie, że przeszłość nie musi wyznaczać jedynego możliwego sposobu rozumienia teraźniejszości i przyszłości.

Terapia może stworzyć przestrzeń, w której znane historie zostają usłyszane na nowo, a obok nich zaczynają pojawiać się inne – bardziej odpowiadające temu, kim jesteśmy i jak chcemy żyć.

Bo czasami zmiana nie zaczyna się od tego, że stajemy się kimś innym. Zaczyna się od tego, że odkrywamy nowe sposoby rozumienia samych siebie.

Tekst ma charakter psychoedukacyjny. Terapia systemowa obejmuje różne nurty i sposoby pracy, a przedstawione podejście konstruktywistyczne jest jedną z perspektyw wykorzystywanych w praktyce terapeutycznej. Propozycja SEO: terapia systemowa, podejście konstruktywistyczne, psychoterapia systemowa, relacje rodzinne, konstruktywizm w psychoterapii.

Potrzebujesz wsparcia?

Umów się na spotkanie – wspólnie znajdziemy sposób, który będzie dla Ciebie dobry.

Umów wizytę